ЎЎЎ 101-3. Адубарыя Ігідэйка. Эдуард Пякарскі ў жыцьцяпісах. Сш. 101-3. 2008-3. Койданава. "Кальвіна". 2026.

 

                                                                         II. ИСТОРИЯ

                           1.2. ИСТОРИКО-КРАЕВЕДЧЕСКИЕ ИССЛЕДОВАНИЯ ЯКУТИИ

    105. Попов И. И. Минувшее и пережитое. Сибирь и эмиграция: Воспоминания за 50 лет. — Л.: Колос, 1924. — 290 с,

    С. 212, 213-214, 218-219, 245, 266: участие в Сибиряковской экспедиции политссыльных Э. К. Пекарского, В. И. Иохельсона, В. Г. Богораза-Тана, И. И. Майнова, Ф. Я. Кона и др. (с крат. биогр. справками); подготовка В. Л. Серошевским научного труда «Якуты».

    Рец: И. М. // Каторга и ссылка. 1924. № 4 (11). С. 297-299.

    119. Ефремов В. С. Два доклада об Якутской области // Сиб. вопр. 1910. № 42/43. С. 65-67. — Подп.: В. С. Е.

    Краткое содержание докладов в Географическом обществе Э. К. Пекарского «Расселение якутов» и П. Е. Островских «Новые данные по Якутской области».

    121. Пекарский Э. К. В обществе изучения Сибири // Сибирь. 1911. 24 февр. (№ 45).

    Значение доклада И. И. Майнова «Сельская община у русских Якутской области», 13 февр. 1911 г.

    132. Попов Г. А. Исследователи Якутского края (Э. Пекарский, И. Майков, В. Ионов) //Лен. коммунар. 1922. 10 янв. (№ 6).

    146. Николаев В. И. Сибирская политическая ссылка и изучение местного края // Каторга и ссылка. 1927. № 5 (34). С. 87-116.

    С. 108-114: обзор трудов В. Л. Серошевского, В. И. Иохельсона, В. Г. Богораз-Тана, Э. К. Пекарского, Е. М. Ярославского по истории Якутии, их научные экспедиции, метеорологические наблюдения, музейная работа.

                                            3. ИСТОРИЯ ЯКУТИИ XIX - НАЧАЛА XX вв.

                                                                  3.2. ЛИТЕРАТУРА

                                                                3.2.1, Общие работы

    303. Общее обозрение Якутской области 1892-1902 гг. / Изд. Якут. обл. стат. ком.; Под ред. Э. К. Пекарского. — Якутск: Тип. обл. правл. — 1902. - 95, [4] с.

                                                             3.2.2. Ссылка в Якутию

                                          3.2.2.5. Политическая ссылка в 1860-1900-е годы

                                                           3.2.2.5.2. Воспоминания

    840. Левенталь Л. Г. Отрывок из воспоминаний [о якутской ссылке в 1884-1898 гг.] / Подгот. к печ. Э. К. Пекарский // Каторга и ссылка. 1925. № 3 (16). С. 102-105.

                                                           5.2.1.5.5. Персоналии

                                                         3.2.1.5.5.1. Общие работы

    914. Деятели революционного движения в России. От предшественников декабристов до падения царизма: Биобиблиогр. слов. / Всесоюз. о-во полит, каторжан и ссыльнопоселенцев. — М., 1927-1934. — Памяти погибших в борьбе с царизмом посвящается.

    Т. 2: Семидесятые годы: В 4 вып. / Сост. А. А. Шилов, М. Г. Карнаухова. — 1929-1932.

    Вып. 3: М — Р. — 1931. — 837-1384 стб.: портр.

    В. Г. Малеванный, П, И. Мозговой, М. В. Морозов, И. Н. Мышкин, М. А. Натансон, С. Е. Новаковская, А. С. Овчинников, А, Е. Орлов, П. А. Орлов, И. И. Папин, Э. К. Пекарский, А. Н. Петерсон, И. И. Писковой, Я. С. Потапов, И. П. Розанов, М. А. Ромась (Ромасев), П. 3. Рябков.

                                                  3.2.2.5.5.4. Другие политссыльные

                                     П. А. Алексеев (1849-1891), в ссылке в 1885-1891 гг.

    1019. Пекарский Э. К. Рабочий Петр Алексеев: Из воспоминаний // Былое. 1922. № 19, С. 80-118.

    Жизнь в якутской ссылке.

                                    Н. А. Виташевский (1857-1918), в ссылке в 1883-1897 гг.

    1048. Пекарский Э. К. О статье А. Виташевской: Беглые воспоминания // Каторга и ссылка. 1925. № 2 (15). С. 273-274.

    Воспоминания о якутской ссылке Н. А. Виташевского.

                                 В. А. Данилов (1851-1916) в ссылке в 1885-1903 гг.

    1059. Пекарский Э. К. Отрывки из воспоминаний // Каторга и ссылка. 1924. № 4 (11). С. 79-99.

    С. 94—97: знакомство и встречи с В. А. Даниловым в якутской ссылке.

                                         В. Н. Шаганов (1839-1902), в ссылке в 1872-1884 гг.

    1145, Пекарский Э. К. Из воспоминаний о каракозовце В. Н. Шаганове // Каторга и ссылка. 1924. № 3 (10). С. 212—223.

    Сведения о занятиях в ссылке в Вилюйском округе и Батурусском улусе.

                                                  ВСПОМОГАТЕЛЬНЫЕ УКАЗАТЕЛИ

                                                           ИМЕННОЙ УКАЗАТЕЛЬ

    Пекарский Э. К. 121, 303, 840, 1019, 1048, 1059, 1145

                                                     УКАЗАТЕЛЬ ПЕРСОНАЛИЙ*

                                                *Составлен Л. С. Николаевой (РНБ)

    Пекарский Э, К. (1858-1934), политссыльный, этнограф, языковед, фольклорист, исследователь Якутии 105, 119, 132, 146, 914

    /Грибановский Н. Н.  Библиография Якутии. Ч. VI. Археология. История. Якутск. 2008. С. 25-28, 80, 123, 132, 143, 146-147, 155, 201, 232./

 

 

                        25 КАСТРЫЧНІКА - 150 ГАДОЎ З ДНЯ НАРАДЖЭНЬНЯ

                                           Э. К. ПЯКАРСКАГА (1858-1934),

                                    БЕЛАРУСКАГА İ РАСİЙСКАГА ВУЧОНАГА

                                            Ў ГАЛİНЕ ЭТНАГРАФİİ İ ГЕАГРАФİİ,

                                 МОВАЗНАЎЦА, ФАЛЬКЛЯРЫСТА, ЛİНГВİСТА

    Эдуард Карлавіч Пякарскі нарадзіўся ў 1858 г. у фальварку Пятровічы Ігуменскага павета (цяпер Смалявіцкі раён Мінскай вобласьці). Вучыўся ў Мазырскай, Мінскай, Таганроскай і Чарнігаўскай гімназіях. у Харкаўскім вэтэрынарным інстытуце. Вучоба засталася незавершанай. За ўдзел у народніцкім руху ў 1879 г. Э. Пякарскі быў сасланы ў Якуцію. дзе пачаў вывучаць культуру. побыт якуцкага народа. Авалодаў вуснай мовай. выступаў у ролі перакладчыка, вывучаў песенны, былінны фальклёр багатага на культуру старажытнага народа. На аснове сабранага матэрыялу ў Якуцку ў 1898 г. выйшаў першы варыянт “Словаря якутского языка” Э. Пякарскага, які зьмяшчаў 7 тысяч слоў. У 1894-1896 гг. Эдуард Карлавіч удзельнічаў у экспэдыцыі Ўсходне-Сыбірскага аддзяленьня Рускага геаграфічнага таварыства, а ў 1903 г. Э. Пякарскага запрасілі ўдзельнічаць у Аяна-Нельканскай экспэдыцыі. З Якутыяй дасьледчык разьвітаўся толькі тады, калі ў 1905 г. Акадэмія навук Расіі запрасіла яго ў Пецярбург для завяршэньня працы над слоўнікам. Да 1910 г. вучоны працаваў рэгістратарам калекцый у этнаграфічным аддзеле Рускага музэя, а з 1911 г. - у Музэі антрапалёгіі і этнаграфіі імя Пятра Вялікага пры Акадэміі навук.

    Першы выпуск “Словаря якутского языка” пабачыў сьвет у 1907 г. Дасьледчык быў удастоены залатога мэдаля Акадэміі навук. За пэрыяд з 1907 г. па 1930 гг. выйшла 13 выпускаў слоўніка. Э. Пякарскі стварыў не проста слоўнік якуцкай мовы, а сапраўдную энцыкляпэдыю ўсяго ўкладу жыцьця народа, яго матэрыяльнай і духоўнай культуры. У слоўніку зарэгістравана 60 000 якуцкіх слоў з усебаковай іх характарыстыкай. Дасьледчык прывёў шмат зьвестак пра побыт, вераваньні, звычаі якуцкага народа. Тлумачачы значэньне слова, ён адначасова апісваў абрады. прыметы, бытавыя падрабязнасьці. У слоўніку побач з лінгвістычнымі прыводзяцца этнаграфічныя, фальклёрныя і міталягічныя зьвесткі. З 1907 на 1918 г. пад рэдакцыяй Э. Пякарскага выйшла восем выпускаў трохтомнага выданьня “Образцы народной литературы якутов”. За “Словарь якутского языка” і першы том “Образцов народнай литературы якутов” вучонага ўзнагародзілі залатым мэдалём Рускага геаграфічнага таварыства. Э. Пякарскі апублікаваў таксама нямала дасьледаваньняў па этнаграфіі якутаў, працаваў у часопісе “Живая старина”.

    1 лютага 1931 г. Э. Пякарскі быў выбраны ганаровым членам Акадэміі навук СССР, а 21 сьнежня гэтага ж года прэзыдыюм Якуцкага ЦВК узнагародзіў яго граматай за “шматгадовую працу па складаньню якуцкага слоўніка, які зьяўляецца каштоўным укладам у навуку для вывучэньня культуры Якутыі”.

    На працягу ўсяго свайго жыцьця Э. Пякарскі марыў пра Беларусь, але выключная занятасьць не давала магчымасьці наведацца ў родныя мясьціны. Упершыню пасьля ссылкі ён пабываў там у 1906 г. Аднак мара яшчэ раз прыехаць на радзіму так і засталася марай. Не маючы магчымасьці працаваць на карысьць Беларусі, ён прысьвяціў сваёй другой радзіме дзесяткі гадоў нястомнай працы.

-------

    Пякарскі Эдуард Карлавіч // Беларус. энцыкл.: у 18 т. Мінск, 2001. Т. 13. С. 156.

    Грыцкевіч, В. П. Эдуард Пякарскі: біягр. нарыс / Валянцін Грыцкевіч. - Мінск : Полымя, 1989. - 96 с. - (Нашы славутыя землякі).

    Марціновіч, А. А. Ад Волмы і Прыпяці да Лены : Эдуард Пякарскі / Алесь Марціновіч // Хто мы, адкуль мы... : гіст. эсэ, нарысы : у 2 кн. / Алесь Марціновіч. - Мінск. 1998. - Кн. 2. - С. 109-128.

    Мазыр. 850 год. У 3 т. Т. 2. Мазыр літаратурны / [І. Ф. Штэйнер і інш.]: Мазыр. гар. выканаўчы кам., УА “Гомел. дзярж. ун-т імя Ф. Скарыны” : пад агул. рэд. І. Ф. Штэйнера. - Гомель : Сож, 2005. - 215 с. : фат. (Пра Э. Пякарскага гл. на с. 26-27.)

    Карлюкевіч, А. М. Як беларус якутам родную мову вяртаў / Алесь Карлюкевіч // Далёкія і блізкія суродзічы / Алесь Карлюкевіч. Мінск, 1999. С. 20-23.

    Цішук, Г. Бацька якуцкай літаратуры / Глеб Цішук // Беларусь. 2002. № 9. С. 43.

    /[Даты Беларускага каляндара 2008 кастрычнік. Складальнікі: Т. Я. Мамедава, Н. А. Шашэнька. Рэдактар К. Дз. Варанько.] // Новыя кнігі. Па старонках беларускага друку. № 6. Мінск. 2008. С. 12-14./