ЎЎЎ 3. Іван Ласкоў. Кружное лета. Вершы. Ч. 3. Койданава. "Кальвіна". 2026.

 

                                                             НА ДАВЕРЛІВАЙ НОЦЕ

****

    І. Ласкоў. “Кружное лета”. - Вершы. Мінск. “Мастацкая літаратура”, 1973.

****

    З цікавасьцю сачу за творчасьцю маладога паэта Івана Ласкова. Першыя яго кнігі. якія выходзілі на рускай мове — “Стихия”, і “Белое небо” засьведчылі, што ў аўтара ёсьць як паэтычны густ, так і неблагая літаратурная школа. Аднак. пры ўсіх удачах і знаходках. першым кнігам паэта яшчэ не хапала часам арыгінальнасьці ў падыходзе да вырашэньня тэм, кідаліся ў вочы пэўная тэзіснасьць і дэклярацыйнасьць.

    І вось — зборнік “Кружное лета”, што летась выйшаў у выдавецтве “Мастацкая літаратура” на беларускай мове. Аблічча яго вызначае паэма “Трыццаць”, якая названа ў дужках “рэквіем”, хоць у часопісным варыянце  (“Маладосць”; № 10, 1973) правільна вызначаўся жанр. Кампазыцыйна яна ўспрымаецца, як цэласны, шчыры маналёг маладога чалавека, раніца жыцьця якога была аглушана сьвістам куль і гулам варожых самалётаў, азмрочана сьмерцю блізкіх не толькі ў вайну, але і ў нялёгкія пасьляваенныя гады, калі “на наш галодны стол гаротных трун стаўлялася даволі”.

    Філязофскае асэнсаваньне хуткаплыннасьці жыцьця, асабістага ўдзелу ў яго вялікіх і малых справах — адна з галоўных думак твора. І яшчэ адна, не менш важная, — вызначэньне сваёй грамадзянскай пазыцыі, сваіх адносін да ўсяго жывога ў сусьвеце, адчуваньне сыноўняга абавязку перад краем, “якому вінен ты без меры”.

    У паэме, вузлавыя моманты якой закранаюць важныя маральна-этычныя праблемы, ставяць пытаньні аб сутнасьці мастацтва, месцы мастака ў жыцьці — усё падпарадкавана адзінай мэце: высьветліць сэнс пражытага героем, падрахункаваць зробленае за трыццаць гадоў, каб адпушчаныя лёсам наступныя гады былі не загублены марна. Гэтым самакрытычным падыходам, у першую чаргу да сябе, аўтар і дасягае ўвагі чытача, робячы лягічную выснову, што праца — “адзіны спосаб лёсу не паддацца, адзіны спосаб да змаганьня з імі”.

    Нібы азарэньне, мільгае перад зрокам і розумам ўсьведамленьне сваёй фізычнай нявечнасьці, няспыннасьці часу, калі герой заклікае:

                                        Імгненьне, стой! —

                                                                    гукаю з-пад далоні;

                                        Грыміць, грыміць імгненьняў вадаспад,

                                        Тане слабы мой голас

                                                                              у прадоньні,

                                        Сэкунда — кропля,

                                                                          сто сэкунд — ручай,

                                        Гадзіна — Сьвіслач, суткі — Ніягара...

    Але якім бы кароткім ні было жыцьцё, як бы ні ляцелі гадзіны,

                                        Ды як бы наш ні скарачалі

                                                                                       век

                                        Імкненьні нашы і ўчынкі нашы,

                                        Не памяняю іх я, чалавек,

                                        На сон двухсотгадовы

                                                                               чарапашы.

    Гэтая думка — своеасаблівы ляйтматыў паэмы, у якой сьцьвярджаецца вечнасьць чалавека, бо нават і тады, калі ён адыходзіць з жыцьця, застаюцца “пароходы, строчки и другие добрые дела”, застаецца “Жыцьця працяг” — дзеці. Не выпадкова ў фінале паэмы герой твора вядзе размову са сваім сынам, наказваючы яму:

                                        Каб ты ў стагодзьдзя новага

                                                                                     прасьцяг

                                        Ішоў пад бацькавым суровым

                                                                                           сьцягам,

                                        Мой любы сын, жыцьця майго працяг,

                                        Будзь на зямлі душы маёй

                                                                                      працягам!

    Твор гэты, несумненна, дасягненьне паэта. Тым больш прыкра, калі ў паэме сустракаюцца дзе-нідзе занадта не паэтычныя натуралізмы, тыпу: “Я хлеб скубу” альбо “дні свае ператрасаючы, нібы анучы”...

    Вершы ў кнізе пададзены ў двух цыклах “Усход” і “Захад”. Трэба заўважыць, што яны, не сымбалізуючы назвы геаграфічных напрамкаў сьвету, падказаны паэту самой рэальнасьцю, яго знаходжаньнем далёка ад Беларусі, дзе можна хадзіць “да камароў у госьці па купінах кашлатых, па травах і вадзе ў тундру векавую, дзе мамантавы косьці сурова ледзянеюць у вечнай мерзлаце”.

    Не экзотыка поўначы вызначае асаблівасьці вершаў паэта, а ўдумлівыя адносіны да прозы жыцьця, калі ў палярных умовах людзі рады вестцы з родных мясьцін, калі без какецтва сьвяткуюць палярныя СМУ такую падзею, як дастаўка з поўдня піва (“Сьвяткуйце, палярныя СМУ!”) Амаль за кожным вершам адчуваецца пэўны імпульс, які садзейнічаў узьнікненьню твора. Вершам I. Ласкова ўласьцівы структурная цэласнасьць і трапнасьць дэталей, якія, па-мойму, выклікаюцца багатым запасам назіраньняў і ўяўленьняў. Чалавечы вопыт адыгрывае рашаючую ролю, ў мастацкім асэнсаваньні рэчаіснасьці, але пры ўмове, калі за ім стаіць тонкі і шчыры мастак, які не парушае жыцьцёвых прапорцый, не зводзіць да фарсу матэрыял сапраўднасьці.

    Арганізаванасьцю жыцьцёвага матэрыялу, вобразнай гарманічнасьцю адлюстраваньня сьвету вызначаюцца лепшыя вершы I. Ласкова. Цікавая дэталь — усе вершы, за выключэньнем двух, не маюць назваў. Вершы “пад зорачкамі” ў сёньняшняй паэзіі — не навіна. Гэта даўняя зьява, якая стала ў лірыцы традыцыйнай, прымушае думаць аб тым; што не заўсёды варта навешваць на лірычны твор шыльду, рэглямэнтуючы яго пэўнай назвай. Усьведамляючы дыскусійнасьць гэтага погляду і не абсалютызуючы яго, хочацца сказаць, што ў рэцэнзуемым зборніку “безназоўны” прынцып зьяўляецца арганічным і таму апраўданым. Аўтар не імкнецца называць нават такія вершы, дзе, здаецца, назвы просяцца самі (напрыклад, вершы “Дажджы, дажджы, на поўначы дажджы...”, “Скажу вам шчыра...”, “Ружовы дым цвіце увысь...”, “Хацеў бы я на схіле дзён...” і г. д.). Такі падыход я апраўдваю тым меркаваньнем, што зьмест лірычнага верша, часам значна шырэй самой назвы, якая можа іншы раз звужаць, кананізаваць аўтарскую задуму.

    Услаўленьне надзённага, незвычайнага ў звычайным, разуменьне дыялектыкі душы, падыход да чалавека не з касьмічных, завоблачных вышынь, калі ўсё здаецца мікраскапічным, а з пазыцыі; зямных вышынь, зьяўляецца характэрнай рысай паэта.

                                        Як мала ўсё ж такі трэба,

                                        Каб жыць чалавеку ўсмак:

                                        Кус хлеба, ды чыстае неба,

                                        Ды нечага добрага знак...

    Менавіта такім добрым знакам адзначаны лепшыя вершы кнігі.

    Але ці ўсё ў I. Ласкова выклікае задавальненьне? Не. Некаторыя з вершаў мне здаюцца крыху літаратурнымі, безаблічнымі (“Рабое сонца, раўнадушны бог...”, “Ты узьляцела на няўмольным самалёце...”. “Калі ўзмахнуў Манчары батыёй...”), некаторыя — расьцягнутымі (“Ты на адным, я на другім...”, “Кожным раньнем дакладна а пятай гадзіне...”). некаторыя — манернымі (“Я слоў мудрагелістых сам выдумляць не імкнуся...”, “Даруй, Шапэн што музыку не слухаў...”, “Хлопец латку ў выглядзе сэрца..”).

    Верыцца, што паэт, які пільна ўглядаецца ў сёньняшні дзень, кажучы яго словамі “не згубіць ні кропелькі быцьця” на шляхах, якія “яшчэ не адабрала сонца”.

    В. Ярац,

    асьпірант Гомельскага дзяржаўнага унівэрсытэта.

    /Літаратура і мастацтва. Мінск. № 33. 16 жніўня 1974. С. 5./

 

 

                                                      АСЭНСОЎВАЮЧЫ  ЎБАЧАНАЕ

****

    Іван Ласкоў. Кружное лета. Выдавецтва “Мастацкая літаратура”. Мінск, 1973 г.

****

    “Кружное лета” Івана Ласкова — зборнік падарожжаў і сьведчаньняў. Амаль ва ўсіх вершах ягоных прысутнічае вандроўная першая асоба: “Даўно не еду я нікуды...”, “А нам ляцець у горад Саляхард...”, “Скажу вам шчыра, даспадобы мне калматыя палярныя сабакі...”, “І мы хадзілі да камароў у госьці...” Вершы такога пляну, вершы-сьведчаньні, прывабліваюць сваімі дакладна выпісанымі рэаліямі і сілай непасрэднага выяўленьня: бачыш, што захапіла аўтара і наколькі захапіла — таксама. Асновай верша і штуршком да яго робіцца ўбачанае і сустрэтае: усход і захад з усімі сваімі адметнасьцямі і непаўторнасьцю. Не наадварот — душэўны стан ці канцэпцыя цягнуць асацыяцыі і вобразы, а якраз так, як дзіця і падарожнік успрымаюць навакольле: і зрокам, і слыхам, і сэрцам, і яшчэ прадчуваньнем нейкага спакою і дабрыні. Вершы Івана Ляскова не дыктуюць сваё меркаваньне, яны проста вядуць, як вядзе дарога, як той Уральскі хрыбет:

                                        Нічым ён у вочы не лезе,

                                        Ды цягне ўвесь час паглядзець

                                        На лёгкія схілы у сьнезе,

                                        На контураў цьмяную медзь.

    Сказаць, што вершы ў “Кружным леце” адно толькі сьведчаць, хоць сьведчаць і эмацыянальна, было б не зусім правільна — адчуваецца яшчэ добрае веданьне зьявы, пра якую вядзецца размова: да прыкладу, “пагодная прыкмета”, паводле якой Уральскі хрыбет за ўсё запалярнае лета толькі на нейкі тузін дзён вызваляецца ад аблокаў. Адчуваецца і схільнасьць аўтара да філязафічнасьці і абагульненьняў, без чаго, урэшце, вершы-сьведчаньні былі б толькі фрагмэнтамі ці замалёўкамі.

    Іван Ласкоў пасьлядоўны і дэталёвы ў разгортваньні сюжэту — нібы цесьля пры пабудове хаты. Яго вершы завершаныя, ён падступае да аб’екту здалёк, з дробнага пляну, набліжаючыся ўсё бліжэй і бліжэй.

                                        Яшчэ вядуцца спрэчкі па праекце

                                        І каштарыс яшчэ у стане мар,

                                        А Саляхард ужо на белым сьвеце,

                                        Як у народзе кажуць, не жыхар.

                                        Паўстане ГЭС,

                                                                   унізе ГЭС паўстане —

                                        I разальецца Об,

                                                                    ды так, што аж

                                        На поўдні, у сасьмяглым Казахстане,

                                        Зазелянее ярасна пэйзаж.

                                        А тут —

                                                        зьнянацку вал ударыць

                                                                                              брудны

                                        Па шэрай нітцы кінутых дамоў,

                                        І зьнікне горад,

                                                                  доўгі і няўклюдны,

                                        Зусім не лепшы з нашых гарадоў.

    Прычыны, фактары і вынік, як гаворыцца, перад вачыма. Праўда, верш на гэтым не канчаецца, бо, па сутнасьці, верша яшчэ няма — ёсьць уводзіны, а верш там, дзе ўзьнікае нейкая праблема, няпростасьць, зачэпка: так жывое дрэва адрозьніваецца ад выгабляванай дошкі. У прыведзеным вышэй вершы зачэпка простая: “перад патопам самым у нейкім доме з’явіцца хлапчук...”

                                        І будзе ён нудзіцца па радзіме,

                                        Па той зямлі, якой даўно няма,

                                        Па гарадку. што па сабе адзіна

                                        Пакінуў сыну срэбнае імя.

    Наогул, Іван Ласкоў умее спалучаць простае і няпростае, канкрэтнае і адцягненае, умее і ў “падарожна-вандроўных” вершах ставіць самыя сур’ёзныя праблемы — культуры, радзімы, спадчыны... Так, у вершы “У дзівосныя твары мэтысаў...” Ласкоў стараецца пранікнуць у сьвет людзей, якія стаяць на лініі судакрананьня нацый і народаў: свае яны ці чужыя ў краі бацькі і ў краі маці?.. Прадбачыць, з якімі цяжкасьцямі сутыкнецца сын — дзіця трох моў, трох культур... Адказу верш не дае, адказ застанецца за часам, за немаўлём.

    Але тады-сяды Ласкоў за вушы і гвалтам прыцягвае тую ці іншую праблему або выснову да назіраньня, а абагульненьні падмяняе прапіснымі ісьцінамі.

                                        Яна умее толькі падзяляць,

                                        Яднаць людзей яна спрадвек

                                                                                          не можа, —

    піша ён пра мяжу ў вершы “А я ужо на тым баку мяжы...” Гэта ўсё правільна, але правільна настолькі, што, бадай робіцца спрэчным.

    Унутрана супярэчлівы і цьмяны верш “Даруй, Шапэн, што музыку не слухаў...” Аўтар адмаўляецца слухаць музыку Шапэна таму, што тут, на яго радзіме, усё помніць Шапэна жывым — будынкі, дрэвы, кветкі. а, маўляў, скончыцца музыка — скончыцца і ілюзія, што ён жывы. І выснова:

                                        Ты ж так усё жыцьцё баяўся сьмерці,

                                        Я не хацеў ізноў цябе хаваць.

    Дзе лёгіка? Каб не паддацца ілюзіі прысутнасьці Шапэна, Ласкоў якраз дапускае такую прысутнасьць.

    Штучныя жахі запаланілі верш “Што было? Ды быццам і нічога...” I сапраўды, нічога не адбылося, каб жахацца і палохацца: недзе ў польскім горадзе дарогу двум сябрам перайшоў ксёндз са служкам — яны ішлі да паміраючага. Але аўтар прыдае гэтай сустрэчы нейкі звышысны сэнс:

 

                                        Што спыніўся, друг шаноўны Янка?

                                        Што зьбялеў,

                                                             ці, можа, ў першы раз

                                        Ты адчуў. што нават гэткім ранкам

                                        Чорныя ксяндзы знаходзяць нас?

    Цалкам надуманы верш “Рабое сонца, раўнадушны бог...” Ласкоў абвінавачвае сонца, што яно не ўсюды аднолькава грэе, што не круціцца вакол зямлі і што наогул яно не сапраўднае, бо калі б было інакш, то

                                        Тады б у нас — ні вогненных Сахар,

                                        Ні палюсоў з адвечнаю зімою,

                                        Ні барацьбы за месца пад табою,

                                        Ні крывасмокаў прагных, ні ахвяр.

    Навошта блытаць паняцьці? Хіба ва ўсіх сацыяльных антаганізмах і канфліктах вінавата нераўнамерна разьмеркаванае сонечнае цяпло?..

    Заўважаецца, што Ласкоў не зусім патрабавальны да сябе, калі побач з цікавымі вершамі (“Даўно не еду я нікуды...”, “За Об’ю, у далі далёкай...”, “Яшчэ вядуцца спрэчкі па праекце...”, “Хацеў бы я на схіле дзён...”, “Ружовы дым цьвіце увысь...”, “Па цесных вулках Закапанэ...”) стаяць і не дадуманыя, і не даробленыя, а то і слабыя. Акрамя адзначаных вышэй недахопаў — там-сям штучнасці высноў, часам эклектычнасьці эмпірычнага і адцягненага — вершам-сьведчаньнем з “Кружнога лета” пагражае і пэўная абмежаванасьць — яны пра тое, і куды даходзяць ногі і сягае зрок, таму нездарма ў зборніку шмат паўтораў: “Бягу аднекуль з набярэжжа”, “Тры ночы на поўдзень плыву”, “Таропкі цягнік набірае хады”, “З Варшавы да Мінска ідзе электрычка”, “Я сяду ў купэ на канапу”.

    Варта адзначыць як станоўчую такую рысу паэзіі Івана Ласкова, як усьмешлівасьць, іранічнасьць — рысу цёплую і сьветлую.

                                        Па цесных вулках Закапанэ

                                        Паважна едуць пан і пані.

                                        Пан, як ні дзіўна — гэта я.

                                        Затое пані — без падману,

                                        Да пары не такому пану.

                                        Яна — настаўніца мая.

                                        У нас вясёлая машына:

                                        Замест бэнзіну — канюшына,

                                        Сіл конскіх — усяго адна...

    Праўда, здараецца, Ласкоў перабірае меру, гаворыць ад нейкага ўяўнага вобраза, выдае сябе за кагосьці выдуманага. І тады: “хто вымавіць кпліва, што піва не дзіва — Сахару у глотку яму!”, “за дзьвесьце пяцьдзесят зімовых дзён сто пяцьдзесят разоў адкінеш ногі”, “уздрыгваюць вантробы мімаволі...” — тут ужо іронія перарастае ў гульню.

    Зьмястоўны і важкі трэці разьдзел зборніка — паэма “Трыццаць”: своеасаблівы аналіз трыццаці гадоў жыцьця, многія з якіх патрачаны не так, як хацелася б: “Як я не ўмеў магчымасьцяў сваіх з жаданьнямі сваімі суадносіць”. Па-філязофску асэнсоўваючы паняцьце часу — “свой час у кожнага, асобны час”, — Ласкоў вымярае яго не колькасьцю пражытых гадоў, “а тым, ці выканана прызначэньне”— чалавечая праграма. І пра сябе гаворыць, не апраўдваючыся “на неспрыяльны звышдажджлівы май, на звышзасушлівы Пятрок...”, а так, як паэт — бязьлітасна і праўдзіва.

    Гэтая кніга ў Івана Ласкова — трэцяя па ліку і першая на беларускай мове. Мяркуючы па зборніку, беларуская мова для яго родная і блізкая: думка ў яго паэзіі лёгка і натуральна выяўляецца праз беларускае слова. У “Кружным леце” усе без вынятку вершы пазначаны прыкметай асаблівасьці, нават горшыя. Верыцца, што ў наступным зборніку Іван Ласкоў рэалізуе і сьцьвердзіць тыя задумы і запаветы, якія наважыў у “Кружным леце” — зборніку шчырым і цэласным.

    Алесь Разанаў

    /Маладосць. № 8. Мінск. 1974. С. 181-183./

 

 

    Аляксей Пысін

                                                                  У ПОШУКАХ СЯБЕ

****

    Іван Ласкоў. Кружное лета. Вершы. “Мастацкая літаратура”, 1973.

****

    Была залатая капальня. Людзі выбралі самародкі, усе, як ім здавалася, крупінкі высакароднага мэталю і пайшлі далей. А птушкі цяпер выдзёўбваюць з пяску пакінутай капальні драбнюткія залацінкі. Паэт у нечым нагадвае крылатых здабытчыкаў: ён заўважае тое, што абмінулі ўвагай іншыя, бо такі ў яго асаблівы зрок, бачаньне і ўспрыманьне сьвету і праяў жыцьця.

    Першую палавіну кнігі вершаў Івана Ласкова “Кружное лета” складае паэтычнае падарожжа на ўсход краіны ў абсягах Урала і Сыбіры. Мясьціны гэтыя, хоць яны даўно ўжо не зьяўляюцца літаратурным нерушам, тояць шмат цікавага і захапляючага. Чытаючы верш за вершам, мы ўсё глыбей уваходзім у абуджаную людзьмі тайгу, знаёмімся з індустрыяльнымі краявідамі, сустракаемся з будаўнікамі новых гарадоў і электрастанцый.

    На адной з сібірскіх рэк узводзіцца магутная ГЭС. Рака разальецца так, што аж на поўдні, у Казахстане, “зазелянее ярасна пэйзаж”. А тут, на месцы будаўніцтва, зьнікне драўляны горад. Здавалася б, ніхто не пашкадуе, бо ўсе пераселяцца ў новы, сучасны. Але ў адным з дамоў старога горада народзіцца хлапчук. “Яго ўратуюць з зоны затапленьня, ды не зьвязуць ад іншае бяды. Бо занясецца месца нараджэньня у дакумэнты хлопца назаўжды”. I будзе чалавек смуткаваць па сваёй “малой радзіме”, па той зямлі, што сышла пад ваду і якой ён ніколі не ўбачыць. Гэтае пачуцьцё абгрунтавана, і яно, учутае і прыкмечанае, высьвечвае верш знутры, узмацняе лірычную плынь.

    Студэнты з Палтавы абшалёўваюць запалярны атэль. Раней звычайнага пачынае грукаць абух за сьцяной. Хтосьці з часовых пастаяльцаў абураецца на працавітых юнакоў: маўляў, спаць не даюць, спуджваюць няўгледжаны сон.

    А можна не толькі парадавацца такому выпадку, але і ўзбагаціць свой жыцьцёвы вопыт:

                                        Я іду на агні надбярэжнай

                                                                                       шыпшыны,

                                        І гудзе нада мною, бы зык авадня,

                                        Пачуцьцё незваротнасьці кожнай

                                                                                            хвіліны,

                                        Пачуцьцё незваротнасьці кожнай

                                                                                              дня.

    Добры ўвогуле верш псуецца далейшым пералікам убачаных дэталяў, дыдактычным пажаданьнем “урэзаць у памяць усе адчуваньні”, наіўным суцяшэньнем: “Будзе ж час у мяне, бо сябры-палтаўчане аж да поўначы бёрнам даюць кухталя».

    Іншы раз здараецца, што, выказаўшы тое галоўнае, дзеля чаго пішацца верш, паэт бянтэжыцца: а ці зразумее чытач? І пачынае нагрувашчваць дэталі, удакладняць, расшыфроўваць. Вядома, што па дарозе на ўсход з перасячэньнем кліматычнага поясу стрэлкі гадзіньніка пераводзяць уперад. Лірычны герой прызнаецца: “Кручу і я, а сэрца — хоць крычы: так мне шкада з-за нейкай блытаніны гадзіны аддаваць не жывучы, кудысьці ў прорву адсякаць гадзіны”. У даверлівай інтанацыі адчуваецца і пэўнае засмучэньне, і стрыманая ўсьмешка. Паэту здалося, што гэтага замала, ён прымае трагічную паставу: “Б’е па галовах блытаніны град”; “А ўсе, каму пра гэта збалбатну, вясёла сьмехам бухаюць грымотным”.

    Многія вершы з цыкла “Усход” уяўляюць сабой лірычны рэпартаж, дарожныя нататкі. Сустрэча з Байкалам. Палярны аэрапорт. У тундру прывезьлі піва... Радкі гэтых вершаў часам нагадваюць звычайную прозу: “Плывуць па Обі доўгія плыты, ніводзін не мінае Саляхарда”; “Колькі ж трэба часу і вады, каб такое намыць...”. Але сустракаюцца вобразы і словазлучэньні, якімі хочацца любавацца: “Ружовы дым цьвіце ўвысь”; “Паліць неба, парыць глеба, луг буяе”. Сьцяжынка ў жыце, дзе нельга збочыць, параўноўваецца з канатам: “Ідзём праз жыта і асот — вясковыя канатаходцы”.

                                        Радзіма, радзіма,

                                                                     хаціна і рэчка, —

                                        То крыкам гусей, то пушком на

                                                                                               вярбе.

                                        То роднаю назвай чужога мястэчка

                                        З любой пуцявіны завеш да сябе.

    Радкі гэтыя наструньваюць душу лірычнага героя, вызначаюць яго настрой і паводзіны.

    Іван Ласкоў знаёміць чытача з жыцьцём людзей братняй Польшчы. У яго вершах прысутнічаюць і досьціп, і добры жарт, і гарэзьлівая ўсьмешка, так уласьцівая палякам. Эмацыянальнымі фарбамі, што перадаліся ад сяброў-палякаў, паэт узбагаціў свае выяўленчыя сродкі. Вось адзін з малюнкаў: “Па цесных вулках Закапанэ паважна едуць пан і пані. Пан, як ні дзіўна, — гэта я. Затое пані без падману, да пары не такому пану, яна — настаўніца мая. У нас вясёлая машына: замест бэнзіну — канюшына, сіл конскіх — усяго адна”.

    Да лепшых твораў з цыкла “Захад” трэба аднесьці верш “Ойцаў”, у якім з цеплынёй і сардэчнасьцю выказаны сяброўскія пачуцьці да гураляў.

    Асобныя вершы паэта не маюць акрэсьленай думкі, не сагрэты пачуццём, шэрыя: “Ты ўзьляцела на няўмольным самалёце”, “Ты так зацягнулася, лета”, “Даруй, Шапэн, што музыку не слухаў”.

    Штосьці знаёмае адчулася ў чатырохрадкоўі:

                                        Як мала ўсё ж такі трэба,

                                        Каб жыць чалавеку ўсмак:

                                        Кус хлеба ды чыстае неба,

                                        Ды нечага добрага знак.

    І тут выплылі з памяці радкі з верша Анатоля Астрэйкі “Радзіме”:

                                        Многага сэрцу не трэба.

                                        Глянеш—яно запяе,

                                        Чэсны навалачак хлеба,

                                        Трошачкі ласкі твае.

    Паэма “Трыццаць” — першая спроба І. Ласкова з вышыні пражытых год у эпічна разгорнутым творы азірнуцца на шлях пакаленьня, засяродзіцца на ўнутраным сьвеце свайго равесьніка. Паэт зноў і зноў зьвяртаецца да філязофскага асэнсаваньня часу, спрабуе знайсьці адказ на пытаньне:

                                        Што дадаюць, о вечнасьць, дні мае

                                        Да невычэрпнага твайго запасу?

    У творы адчуваецца пульс сучасьніка, роздум пра час і пра сябе, прага маральнага абнаўленьня. наказ нашчадку.

    Аднак паэма ці не занадта расьцягнута. Сустракаюцца сырыя, недапрацаваныя мясьціны, якія, нічога не дадаючы ў фактычным і эмацыянальным напаўненьні, запавольваюць пульсацыю думкі, абцяжарваюць тканіну твора.

    Іван Ласкоў шукае сваю тэму, стыль і інтанацыйны лад, якія вызначылі б яго творчую індывідуальнасьць. I ў гэтым пошуку мае пэўныя набыткі, аб чым сьведчаць лепшыя вершы яго кнігі.

    /Полымя. № 8. Мінск. 1974. С. 242-244./

 

 

    Іван Антонавіч Ласкоў нарадзіўся 19 чэрвеня 1941 года ў абласным горадзе Гомель Беларускай ССР ў сям’і рабочага. Бацька, Ласкавы Антон Іванавіч, украінец з Палтаўшчыны, які уцёк адтуль у 1933 годзе ў Гомель, ратуючыся ад галадамору, працаваў на гомельскай цукеркавай фабрыцы “Спартак”, у чэрвені 1941 году пайшоў на фронт і прапаў без зьвестак. Маці, Юлія Апанасаўна, якая нарадзілася ў былой Мінскай губэрні і да вайны працавала тэлеграфісткай у Гомелі, неўзабаве з маленькім дзіцем пераехала да сваякоў ў вёску Беразякі Краснапольскага раёну Магілёўскай вобласьці, дзе працавала у калгасе, памерла ў 1963 годзе. З Беразякоў, у якіх жыў да 1952 года, Ваня Ласкоў дасылаў свае допісы ў піянэрскія газэты, пачаў спрабаваць сябе ў паэзіі. З 1953 года Ласкоў выхоўваўся ў Магілёўскім спэцыяльным дзіцячым доме. Пасьля заканчэньня з залатым мэдалём сярэдняй школы, ён у 1958 годзе паступіў на хімічны факультэт Беларускага дзяржаўнага ўнівэрсытэта, а ў 1966 годзе на аддзяленьне перакладу ў Літаратурны інстытут імя М. Горкага ў Маскве, які скончыў у 1971 годзе з чырвоным дыплёмам. Ад 1971 года па 1978 год працаваў у аддзеле лістоў, потым загадчыкам аддзела рабочай моладзі рэдакцыі газэты “Молодежь Якутии”, старшым рэдактарам аддзела масава-палітычнай літаратуры Якуцкага кніжнага выдавецтва (1972-1977). З 1977 году ён старшы літаратурны рэдактар часопіса “Полярная звезда”; у 1993 г. загадвае аддзелам крытыкі і навукі. Узнагароджаны Ганаровай Граматай Прэзыдыюму Вярхоўнага Савета ЯАССР. Сябра СП СССР з 1973 г. Памёр пры загадкавых абставінах 29 чэрвеня 1994 г. у прыгарадзе Якуцка.

    Юстына Ленская,

    Койданава